ปัจจุบัน “ปัญญาประดิษฐ์” หรือ Artificial Intelligence (AI) เข้ามามีบทบาทสำคัญต่อการทำงานของภาคธุรกิจ ภาครัฐ และการใช้ชีวิตประจำวันของผู้คนมากขึ้น AI ไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือช่วยตอบคำถามหรือประมวลผลข้อมูลเท่านั้น แต่กำลังกลายเป็นเทคโนโลยีสำคัญที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพ ลดต้นทุน สร้างรายได้ และเป็นส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อนเศรษฐกิจดิจิทัล

จากรายงานของ PwC บริษัทที่ปรึกษาทางการเงินและธุรกิจ สัญชาติอังกฤษ ระบุว่า AI จะสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจได้ถึง 15.7 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2573 ขณะที่รายงาน Decoding Global Talent 2024: AI Edition โดย Jobsdb by SEEK ร่วมกับ BCG, The Network และ Stepstone ระบุว่า 62% ของแรงงานไทยนำ AI มาใช้ในการทำงานและในชีวิตประจำวัน สะท้อนให้เห็นว่า AI ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการทำงานและการขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยแล้ว

อย่างไรก็ตาม แม้ AI จะมีศักยภาพสูงในการสร้างประโยชน์ให้กับองค์กรและเศรษฐกิจ แต่การนำ AI มาใช้จำเป็นต้องดำเนินควบคู่กับหลักธรรมาภิบาล หรือ AI Governance เพื่อให้การใช้งานมีความโปร่งใส ตรวจสอบได้ รับผิดชอบ และไม่ละเมิดความเป็นส่วนตัวของบุคคลอื่น

คุณภูกิจ ดิศธรานนท์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท เรียล สมาร์ท จำกัด (มหาชน) ให้มุมมองผ่านคอลัมน์ “คิดเห็น Share” หนังสือพิมพ์มติชน และผู้จัดการรายวัน ถึงแนวทางการใช้ AI อย่างมีธรรมาภิบาล เพื่อเป็นเครื่องมือในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศ โดยระบุว่า การนำ AI มาใช้ในกระบวนการทำงานของภาคธุรกิจ สิ่งสำคัญที่สุดคือการใช้งาน AI อย่างมีธรรมาภิบาล หรือ AI Governance

เพราะหากองค์กรนำ AI มาใช้โดยขาดหลักธรรมาภิบาล อาจนำไปสู่ความเสี่ยงหลายด้าน ทั้งการใช้งาน AI อย่างลำเอียงและเลือกปฏิบัติ การจัดระดับหรือจัดเกรดบุคคลโดยไม่โปร่งใส การละเมิดข้อมูลส่วนบุคคล รวมถึงการนำเทคโนโลยีไปใช้ในทางที่ไม่เหมาะสม เช่น การสร้างตัวตนปลอมหรือ Deepfake

จากผลการศึกษาของ Entrust บริษัทผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยทางดิจิทัล สัญชาติอเมริกัน ระบุว่า ในปี 2567 มีการโจมตีแบบสวมรอยบุคคล หรือ Deepfake Identity เกิดขึ้นทุก 5 นาทีทั่วโลก ขณะที่ผลสำรวจของ Regula บริษัทด้านเทคโนโลยี จากประเทศลัตเวีย ในเดือนสิงหาคม 2567 พบว่า 49% ของภาคธุรกิจเผชิญกับการฉ้อโกงด้วยวิดีโอ Deepfake เพิ่มขึ้นจากปี 2565 ข้อมูลดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า AI เป็นเทคโนโลยีที่มีประโยชน์สูง แต่ก็มีความเสี่ยงที่องค์กรต้องบริหารจัดการอย่างจริงจัง

“AI เป็นเครื่องมือที่ดี ที่นำมาใช้ในการบริหารจัดการองค์กร เพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน สร้างรายได้ และ ลดต้นทุน ทำให้คนทำงานมีความสะดวกสบายมากขึ้น แต่ในขณะเดียวกัน การใช้งาน AI จำเป็นต้องใช้งานอย่างระมัดระวัง และ คำนึงถึงหลักธรรมาภิบาล มีความโปร่งใส และ ไม่ละเมิดความเป็นส่วนตัวของบุคคลอื่น”

AI Transformation กับการสร้างผลลัพธ์ให้องค์กร

ในฐานะผู้ให้บริการด้าน AI Transformation และ AI Solution บริษัท เรียล สมาร์ท จำกัด (มหาชน)(RealSmart) เห็นว่า ภาคธุรกิจไทยเริ่มนำ AI เข้ามาใช้ในกระบวนการทำงานมากขึ้น เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ ลดต้นทุน เพิ่มรายได้ และยกระดับประสบการณ์ของลูกค้า

AI Transformation คือการนำ AI มาออกแบบและประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมกับเป้าหมาย พันธกิจ และกระบวนการทำงานของแต่ละองค์กร ไม่ใช่เพียงการนำเทคโนโลยีเข้ามาใช้งานทั่วไป แต่เป็นการปรับเปลี่ยนวิธีการทำงานขององค์กรให้สามารถสร้างผลลัพธ์ทางธุรกิจได้จริง

RealSmart ให้ความสำคัญกับการออกแบบ AI ให้สอดคล้องกับโจทย์ขององค์กร ตั้งแต่การวิเคราะห์ปัญหาและกระบวนการทำงาน การออกแบบระบบ AI การพัฒนา AI Solution ไปจนถึงการวางแนวทางใช้งาน AI อย่างเหมาะสมและมีธรรมาภิบาล

ตัวอย่างเช่น RealSmart เคยให้บริการ AI Transformation แก่หน่วยงานที่มีกระบวนการอนุมัติงานให้กับผู้บริโภค ลูกค้า หรือผู้ใช้บริการ ซึ่งเดิมใช้เวลาประมาณ 9 เดือนถึง 1 ปี หลังจากออกแบบระบบ AI ให้สอดคล้องกับพันธกิจของหน่วยงาน และนำ AI เข้าไปใช้ในกระบวนการทำงานอย่างเหมาะสม สามารถลดระยะเวลาดำเนินงานลงเหลือประมาณ 2-3 เดือน ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน ยกระดับคุณภาพการให้บริการ และทำให้ผู้ใช้บริการได้รับประสบการณ์ที่ดีขึ้น

กรณีดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า AI Transformation ที่มีประสิทธิภาพต้องเริ่มจากการเข้าใจโจทย์ขององค์กร ออกแบบให้ตรงจุด และสามารถวัดผลลัพธ์ที่ต้องการได้จริง

AI ไม่ได้มาแทนคน แต่เข้ามาทำงานร่วมกับคน

“ปัจจุบัน AI ได้เปลี่ยนบทบาทจากแค่ตอบคำถามอย่าง Chat GPT รุ่นแรกๆ มาสู่การเป็นพนักงานที่สามารถทำงานให้กับองค์กรได้ 24 ชั่วโมง ที่สามารถตอบสนองกับความต้องการของลูกค้า ทุกองค์กรมีการนำ AI มาใช้เสมือนหนึ่งเป็นพนักงานบริษัท ในขณะที่พนักงานจะต้อง Reskill ไปสู่การเป็นผู้ตรวจสอบ และ ตัดสินใจ เพราะ AI ยังไม่สามารถทำงานได้เอง 100% ดังนั้น AI ไม่ได้มาแทนคน แต่มาเป็นเครื่องมือและพนักงานที่ทำงานร่วมกับคนในองค์กร เพื่อช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน และ เพิ่มรายได้ให้กับองค์กร เมื่อทุกองค์กรขับเคลื่อนไปในทิศทางนี้ ก็จะเป็นส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อนเศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศให้ก้าวข้ามกับดักรายได้ปานกลางของประเทศไปสู่ประเทศที่มีรายได้ที่สูงขึ้น”

AI Governance คือรากฐานของการใช้ AI อย่างยั่งยืน

แม้ AI จะเข้ามาเป็นผู้ช่วยทำงานที่สร้างความสะดวกสบายและเพิ่มประสิทธิภาพให้กับองค์กร แต่การใช้ AI ต้องควบคู่ไปกับหลักธรรมาภิบาล ซึ่งเป็นประเด็นที่หลายประเทศทั่วโลกให้ความสำคัญ

สหภาพยุโรปได้ออกกฎหมาย EU AI Act ซึ่งเริ่มบังคับใช้เมื่อปี 2567 เพื่อกำกับดูแลการใช้งาน AI ตามระดับความเสี่ยง ครอบคลุมทั้งระบบ AI ที่เกี่ยวข้องกับสิทธิมนุษยชน โครงสร้างพื้นฐาน การแพทย์ การจ้างงาน และการใช้งานอย่างโปร่งใส ขณะที่หลายประเทศ รวมถึงประเทศไทย อยู่ระหว่างการพัฒนาแนวทางและกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกำกับดูแล AI เช่นเดียวกัน

สำหรับองค์กร การเตรียมความพร้อมด้าน AI Governance จึงไม่ใช่เรื่องที่ควรรอให้กฎหมายบังคับใช้ก่อน แต่ควรเริ่มตั้งแต่วันนี้ เพื่อสร้างมาตรฐานภายในองค์กร ลดความเสี่ยง และสร้างความเชื่อมั่นให้กับลูกค้า พนักงาน พันธมิตร และผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

การใช้ AI อย่างมีธรรมาภิบาลควรครอบคลุมทั้งความโปร่งใสในการใช้งาน ความสามารถในการตรวจสอบผลลัพธ์ การคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล การลดอคติของระบบ AI และการมีมนุษย์เป็นผู้กำกับดูแลในจุดที่เหมาะสม เพื่อให้ AI สามารถสร้างคุณค่าให้กับองค์กรได้อย่างปลอดภัยและยั่งยืน

ใช้ AI ให้เกิดคุณค่า ต้องออกแบบให้ถูกตั้งแต่ต้น

RealSmart เชื่อว่า การนำ AI มาใช้ให้ประสบความสำเร็จต้องพิจารณาทั้งด้านเทคโนโลยี กระบวนการทำงาน บุคลากร ข้อมูล และธรรมาภิบาลไปพร้อมกัน องค์กรไม่ควรมอง AI เป็นเพียงเครื่องมือเพิ่มความเร็ว แต่ควรมองเป็นกลไกสำคัญในการยกระดับวิธีทำงาน สร้างประสิทธิภาพ และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน

การทำ AI Transformation ที่ดีควรตอบคำถามสำคัญให้ได้ว่า องค์กรต้องการใช้ AI เพื่อแก้ปัญหาอะไร กระบวนการใดควรถูกปรับปรุง ข้อมูลที่ใช้มีคุณภาพเพียงพอหรือไม่ ผลลัพธ์ของ AI จะถูกตรวจสอบอย่างไร และใครเป็นผู้รับผิดชอบต่อการตัดสินใจที่เกี่ยวข้องกับ AI

เมื่อองค์กรสามารถตอบคำถามเหล่านี้ได้ชัดเจน การนำ AI มาใช้จะไม่ใช่เพียงการตามเทรนด์ แต่จะกลายเป็นการเปลี่ยนผ่านเชิงกลยุทธ์ที่สร้างผลลัพธ์ทางธุรกิจได้จริง

สรุป

AI Transformation เป็นหนึ่งในเครื่องมือสำคัญที่จะช่วยให้องค์กรไทยเพิ่มประสิทธิภาพ ลดต้นทุน เพิ่มรายได้ และยกระดับคุณภาพการทำงาน เพื่อรองรับเศรษฐกิจดิจิทัลที่กำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว

แต่การใช้ AI ให้เกิดประโยชน์สูงสุดต้องเดินคู่กับ AI Governance เพราะความโปร่งใส ความรับผิดชอบ การตรวจสอบได้ และการเคารพความเป็นส่วนตัว คือรากฐานสำคัญของการใช้ AI อย่างยั่งยืน

RealSmart ในฐานะผู้ให้บริการ AI Transformation และ AI Solution สำหรับองค์กร จึงให้ความสำคัญกับการออกแบบและพัฒนา AI ที่ไม่เพียงตอบโจทย์ทางธุรกิจ แต่ยังสอดคล้องกับหลักธรรมาภิบาล เพื่อให้องค์กรสามารถใช้ AI ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ปลอดภัย และสร้างความเชื่อมั่นในระยะยาว